ตอบคำถามออนไลน์ประจำเดือนสิงหาคม ครั้งที่ 1/2553

ปุจฉา :การคัดเลือกนักสหกรณ์ที่มีคุณค่า มีหลักเกณฑ์ในการคัดเลือกและตัดสินอย่างไร ?
วิสัชนา :สถาบันวิชาการด้านสหกรณ์ มีการดำเนินการแต่งตั้งคณะกรรมการ จากผู้ทรงคุณวุฒิในการพิจารณาและตัดสิน โดยมีการกำหนดคุณสมบัติของนักสหกรณ์ที่มีคุณค่าและสหกรณ์ที่มีคุณค่าในมิติด้านต่างๆ ซึ่งแต่ละมิตินั้นคณะกรรมการจะเป็นผู้พิจารณา ดังนี้
มิติด้านคุณค่า-อุดมการณ์สหกรณ์
(1) ประพฤติตนเป็นแบบอย่างที่ดี (ซื่อสัตย์/มีความรับผิดชอบต่อตนเอง และสังคม)
(2) ออมเงินกับสหกรณ์อย่างสม่ำเสมอ
(3) มีน้ำใจ /เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่แก่งานสหกรณ์และสมาชิก
(4) เป็นผู้ริเริ่มนโยบายที่เอื้อแก่สหกรณ์ให้สามารถพึ่งพาตนเองและร่วมมือ ระหว่างกัน
(5) ได้รับรางวัลเกียรติคุณต่าง ๆ ที่สื่อถึงคุณค่า เช่น เป็นบุคคลตัวอย่าง
(6) เป็นคนที่เปิดใจกว้าง ยอมรับความคิดเห็นของผู้อื่น
มิติด้านกระบวนทัศน์
(1) มีความคิดเชิงระบบในทางสร้างสรรค์ (การตัดสินใจ/ การกระทำ ที่ก่อให้เกิดประโยชน์เป็นองค์รวมต่อสหกรณ์ อันเป็นแบบอย่างที่ดี)
(2) มีแนวความคิดเป็นที่ประจักษ์เชิงคุณค่าที่ยกระดับภาพลักษณ์สหกรณ์
(3) ริเริ่มให้มีนวัตกรรมที่เป็นประโยชน์ต่อสมาชิกและสหกรณ์
มิติด้านหลักการ
(1) มีจุดยืนโดยยึดมั่นบนผลประโยชน์ของสมาชิกและสหกรณ์เป็นสำคัญ
(2) มีความเสมอต้นเสมอปลายในการทำงานหรือกิจกรรมด้านสหกรณ์
(3) ใช้หลักการและเหตุผลสนับสนุนการตัดสินใจ/ให้ความเห็นทุกครั้ง
มิติด้านแนวปฏิบัติ
(1) มีผลงานที่นำประโยชน์สู่สมาชิก สหกรณ์และชุมชนอย่างเป็นรูปธรรม
(2) มีกิจกรรมช่วยเหลือชุมชนสังคมอย่างต่อเนื่อง
(3) มีจรรยาในการปฏิบัติตนและปฏิบัติงาน
(4) ไม่ละเมิดกฎระเบียบ และข้อบังคับสหกรณ์
(5) ยึดมั่นและปฏิบัติในหลักสหกรณ์สากลและหลักการธุรกิจที่ดี (Good business practice)

ตอบคำถามออนไลน์ประจำเดือนกรกฎาคม ครั้งที่ 4/2553

ปุจฉา : การบริหารจัดการเชิงกลยุทธ์ เป็นกระบวนการที่เกี่ยวข้องกับการตัดสินใจที่มีผลต่ออนาคตของสหกรณ์ ซึ่งจะเกี่ยวข้องกับ การเงิน ผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย กระบวนการภายในและการเรียนรู้ ซึ่งต้องประกอบด้วยการดำเนินการกี่ขั้นตอน อย่างไรบ้าง ?
วิสัชนา : จะต้องประกอบด้วยการดำเนินการ 5 ขั้นตอน ได้แก่
1.ขั้นที่หนึ่ง เริ่มจากการประเมินสภาพแวดล้อมภายนอกของสหกรณ์ ซึ่งจะชี้ให้เห็นถึงโอกาสและข้อจำกัดในการบริหารจัดการ ต่อด้วยการประเมินปัจจัยสภาพแวดล้อมภายในของสหกรณ์ที่สำคัญ โดยการวิเคราะห์จุดแข็งและจุดอ่อน ของบุคลากร การเงิน อุปกรณ์/เครื่องมือ/เครื่องใช้ การติดต่อสื่อสารและการเรียนรู้
2.ขั้นที่สอง การกำหนดทิศทางกลยุทธ์ของสหกรณ์โดยการกำหนดวิสัยทัศน์ซึ่งแสดงถึงความคาดหวังในอนาคต เป็นข้อความสั้นๆ กะทัดรัด แต่มีส่วนจุดประกายความคิดที่สามารถร้อยความรู้สึกของคนในสหกรณ์ กำหนดพันธกิจ เป็นข้อความที่แสดงแนวคิด และวิธีดำเนินงาน เพื่อการบรรลุวิสัยทัศน์ที่กำหนดไว้ วัตถุประสงค์ ทบทวนแผนกลยุทธ์สหกรณ์
3.ขั้นที่สาม การเลือกและกำหนดแผนงานรวมของกิจการ
4.ขั้นที่สี่ การปฏิบัติตามนโยบายกลยุทธ์และแผนงาน
5.ขั้นที่ห้า ประเมินผลและติดตามผล

ตอบคำถามออนไลน์ประจำเดือนกรกฎาคม ครั้งที่ 3/2553

ปุจฉา : ความเสี่ยงและจุดอันตรายในการจัดทำแผนธุรกิจ มีอะไรบ้าง ?
วิสัชนา : 1. แนวคิดธุรกิจไม่มีทางเป็นไปได้ในทางปฏิบัติ
2. การคาดการณ์ที่ผิดพลาด ทั้งนี้อาจเนื่องมาจากผู้ประกอบการยึดติดกับความคิดของตนเองมากเกินไป เชื่อมั่นในผลิตภัณฑ์และบริการของตนโดยมิได้คำนึงถึงความต้องการของตลาด (ไม่มีตลาดเป้าหมายที่แท้จริง)
3. ขาดประสบการณ์ ทางธุรกิจหรือเทคนิค ซึ่งจะส่งผลต่อความน่าเชื่อถือและไม่เป็นที่ยอมรับในแผนธุรกิจ

ตอบคำถามออนไลน์ประจำเดือนกรกฎาคม ครั้งที่ 2/2553

ปุจฉา : การขับเคลื่อนการวิจัยเชิงปฎิบัติการแบบมีส่วนร่วมสู่การเปลี่ยนแปลงนั้น ต้องประกอบด้วยการดำเนินการอย่างไรบ้าง ?
วิสัชนา : เริ่มต้นจากการศึกษาสถานการณ์และการกำหนดประเด็นปัญหาของชุมชน ผู้นำองค์กร/สถาบัน ที่เป็นกลุ่มเป้าหมายในการวิจัย โดยแบ่งเป็น 8 ขั้นตอน คือ
1.การศึกษาสถานการณ์ : กำหนดประเด็นปัญหา
2.ร่วมพัฒนาโจทย์วิจัย
3.การจัดทำข้อเสนอโครงการ
4.ดำเนินการวิจัย
5.การติดตาม / หนุนเสริม / เวทีเรียนรู้
6.การสังเคราะห์ / ถอดบทเรียน
7.เผยแพร่ / นำไปใช้ประโยชน์
8.เชื่อมโยงระดับนโยบาย / ยุทธศาสตร์

ตอบคำถามออนไลน์ประจำเดือนกรกฎาคม ครั้งที่ 1/2553

ปุจฉา : ทำไมต้องเป็นการวิจัยแบบ PAR ?
วิสัชนา : เพราะว่าการวิจัยแบบเดิม (Tradition Research) นั้น เป็นการวิจัยที่ใช้ผู้วิจัยเป็นศูนย์กลาง (Researcher Center) องค์ความรู้ (Body of knowledge) อยู่ที่นักวิจัยที่เป็นคนนอกชุมชน วิจัยเพื่อรู้ ปัญหาของคนอื่น ผลการวิจัยจึงไม่ได้นำไปใช้แก้ปัญหา ส่วนการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม เป็นการวิจัยโดยคนในชุมชน (Community Center) ร่วมกันเรียนรู้เรื่องชุมชนของตนเอง เห็นปัญหาของตัวเอง เห็นทางออก หรือทางแก้ปัญหาของชุมชนร่วมกัน และทุกคนในชุมชนร่วมกันแก้ปัญหาและรับผลของการแก้ปัญหาร่วมกัน เน้นการมองภาพในองค์รวม ซึ่งจะทำให้การวิจัยมีประสิทธิภาพมากขึ้น

ตอบคำถามออนไลน์ประจำเดือนมิถุนายน ครั้งที่ 4/2553

ปุจฉา : ทำไมจึงต้องมีการปรับปรุงแก้ไข พ.ร.บ. สหกรณ์ จาก พ.ร.บ.สหกรณ์ พ.ศ.2542 เป็น พ.ร.บ. สหกรณ์ พ.ศ.2553 ?
วิสัชนา : เพราะมีบทบัญญัติบางข้อไม่เหมาะสมกับสถานการณ์หรือไม่เอื้อประโยชน์ต่อการดำเนินกิจการของสหกรณ์ จึงได้มีการปรับปรุง สำหรับ พ.ร.บ. สหกรณ์ พ.ศ.2553 ได้ปรับปรุงบทบัญญัติเกี่ยวกับองค์ประกอบและการดำรงตำแหน่งของคณะกรรมการ ลักษณะต้องห้ามของกรรมการหรือผู้จัดการ หลักเกณฑ์การพ้นจากตำแหน่งของกรรมการดำเนินการสันนิบาติสหกรณ์แห่งประเทศไทย การแต่งตั้งรองนายทะเบียนสหกรณ์ เงินค่าหุ้น การตั้งผู้รับโอนประโยชน์ของสมาชิกผู้ตาย อำนาจหน้าที่ของสหกรณ์ในการรับฝากเงิน หลักเกณฑ์ในการกำหนดอัตรา การเก็บค่าบำรุงสันนิบาติสหกรณ์แห่งประเทศไทย อำนาจของรัฐมนตรีในการเรียกประชุมใหญ่วิสามัญและแนวทางการแก้ปัญหาการดำเนินการของสันนิบาติสหกรณ์แห่งประเทศไทยให้คลอบคลุมและเหมาะสม

ตอบคำถามออนไลน์ประจำเดือนมิถุนายน ครั้งที่ 3/2553

ปุจฉา : เทคนิคและเครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยเชิงปฎิบัติการแบบมีส่วนร่วม เพื่อจะนำไปสู่การดำเนินการวิจัยในขั้นตอนต่างๆ ตั้งแต่การพัฒนาโครงการวิจัย การออกแบบวิจัย การเก็บรวบรวมข้อมูล การวิเคราะห์ข้อมูล การเขียนรายงานวิจัยและการใช้ประโยชน์จากงานวิจัยเพื่อแก้ปัญหาและขยายผลไปสู่การพัฒนามีเทคนิคและเครื่องมือที่ใช้อะไรบ้าง ?
วิสัชนา : เทคนิคและเครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยเชิงปฎิบัติการแบบมีส่วนร่วม มีดังนี้
1.เทคนิคการสนทนากลุ่มเป้าหมาย
2.เทคนิคเชิงกระบวนการวางแผนแบบมีส่วนร่วม
3.เทคนิคการประชุมระดมความคิดเห็นเพื่อสร้างอนาคตร่วมกัน
4.แผนที่ความคิด
5.เทคนิคการประเมินสถานการณ์อย่างมีส่วนร่วม
6.การทำแผนที่อย่างมีส่วนร่วม
7.แผนภูมิสัดส่วน
8.การสัมภาษณ์
9.การสังเกตการณ์แบบมีส่วนร่วม
10.เวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้
11.เวทีสังเคราะห์/ถอดบทเรียน
12.เทคนิคการจัดทำแผนที่กลยุทธ์

ตอบคำถามออนไลน์ประจำเดือนมิถุนายน ครั้งที่ 2/2553

ปุจฉา : การวิจัยเชิง ปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม มีหลักการอย่างไร ?
วิสัชนา : การวิจัย เชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมเป็นรูปแบบของการวิจัยที่ผสมผสานด้วยกระบวนการ ค้นคว้า (Investigation) การแลกเปลี่ยนเรียนรู้ (Knowledge sharing) และการปฏิบัติการ (Action) เพื่อให้กลุ่ม เป้าหมายในการวิจัย (Unit of analysis) ได้มีส่วนร่วมในการสร้างความรู้ความเข้าใจ และหาความรู้ แนวทางใหม่ในการแก้ปัญหาร่วมกัน โดยต้องให้ความสำคัญกับหลักการพึ่งพาตนเอง การมีส่วนร่วมของผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย ความเคารพต่อ ภูมิปัญญา วัฒนธรรมท้องถิ่นและทุนทางสังคมที่มีอยู่ การปลดปล่อยความคิดอย่างมีอิสระ และการยกระดับความรู้ในแนวทางของการพัฒนาที่ยั่งยืน โดยรูปแบบของการวิจัยที่ผสมผสานด้วยกระบวนการตามหลักการดังกล่าว ย่อมจะนำไปสู่ผลผลิตงานวิจัยที่เป็นความรู้ใหม่หรือแนวทางใหม่ในการแก้ปัญหา ซึ่งจะเป็นมุมมองที่แตกต่างไปจากความคิดแบบเดิม

ตอบคำถามออนไลน์ประจำเดือนมิถุนายน ครั้งที่ 1/2553

ปุจฉา : ความสำคัญและจุดมุ่งหมายในการจัดทำแผนธุรกิจเป็นอย่างไร ?
วิสัชนา : แผนธุรกิจ เป็นเครื่องมือในการตรวจสอบแนวคิดทางธุรกิจและวิธีการดำเนินการของกิจการ โดยแผนจะช่วยกำหนดองค์ประกอบสำหรับกระบวนการทำงาน ตั้งแต่ภารกิจ-วัตถุประสงค์ เป้าหมาย งบประมาณ การพยากรณ์ด้านการเงิน ตลาดเป้าหมาย และกลยุทธ์ธุรกิจ ฯลฯ เพื่อนำไปสู่แผนปฏิบัติงาน แผนธุรกิจที่ดี จึงเปรียบเสมือน แผนที่เดินทาง (Road map) ซึ่งทำให้ธุรกิจสามารถเดินไปยังทิศทางที่ตั้งไว้ และเป็นเครื่องมือจัดหาเงินทุน ผู้ให้ทุนจะใช้ประกอบการพิจารณาตอบแทนและความเสี่ยงตลอดจนโอกาสการได้ชำระคืน แสดงสมรรถนะและความสามารถหลักของกิจการ ซึ่งจะเป็นประโยชน์สำหรับพันธมิตรทางธุรกิจหรือธุรกิจคู่ค้าในการพิจารณาแนวทางการทำธุรกิจร่วมกัน
แผนธุรกิจ เป็นเครื่องมือสำคัญที่จะช่วยลดความเสี่ยงในการดำเนินธุรกิจ แก่ สหกรณ์หรือผู้ประกอบการใด ๆ และยังจะช่วยให้ผู้เกี่ยวข้องสามารถทำธุรกิจร่วมกันได้อย่างมีประสิทธิภาพ และบรรลุเป้าหมายร่วมกันได้อีกด้วย