อยากทราบถึงความเป็นมา วัตถุประสงค์ของการจัดตั้งตลาดสุขใจและเกิดประโยชน์ต่อสังคม ชุมชน หรืออื่นๆ อย่างไร ?

ปุจฉา :มีโอกาสได้ไปเที่ยวตลาดสุขใจ ที่โรงแรมสามพราน ริเวอร์ไซด์ จ.นครปฐม ทราบว่าเป็นความร่วมมือทางงานวิจัยระหว่างโรงแรมสามพราน ริเวอร์ไซด์ และสถาบันวิชาการด้านสหกรณ์ อยากทราบถึงความเป็นมา วัตถุประสงค์ของการจัดตั้งตลาดสุขใจและเกิดประโยชน์ต่อสังคม ชุมชน หรืออื่นๆ อย่างไร

วิสัชนา :ตลาดสุขใจเป็นส่วนหนึ่งของโครงการวิจัยเครือข่ายกลุ่มธุรกิจเชิงคุณค่าสามพรานซึ่งในตอนนี้อยู่ในระยะที่ 3 นี้ มุ่งเน้นไปที่การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมกับภาคีเครือข่าย การขับเคลื่อนเครือข่ายความร่วมมือของภาคีพันธมิตรที่เห็นชอบในปณิธานร่วม “ภาคีทุกคนต้องเข้าใจถึงเกษตรอินทรีย์ โดยมีโรงแรมสามพราน ริเวอร์ไวด์ เป็นเสาหลักในการให้ความรู้และปัญญา” ได้นำไปสู่การกำหนดคุณค่าร่วม (อุดมการณ์) ของภาคี 4 ประการ ได้แก่ เชื่อมั่นในเกษตรอินทรีย์ ห่วงใยผู้บริโภค เห็นชอบแนวความคิดการพัฒนาที่ยั่งยืน และเชื่อมั่นในการพึ่งพาและร่วมมือกัน โดยการริเริ่มกลไกตลาดชุมชนภายใต้แบรนด์“ตลาดสุขใจ” ได้รับการตอบรับอย่างเป็นอย่างดีจากผู้บริโภคทั้งในท้องถิ่นและผู้บริโภคที่นิยมบริโภคสินค้าอาหารปลอดภัยและสินค้าเกษตรอินทรีย์ในขณะเดียวกันจะใช้ตลาดสุขใจเป็นกลไกการขับเคลื่อนความรู้ความเข้าใจเรื่องการบริโภคอาหารปลอดภัยและสินค้าเกษตรอินทรีย์สู่ผู้บริโภค โดยมีตลาดสุขใจเป็นศูนย์กลางประสานในการเชื่อมโยงระหว่างเกษตรกรกับผู้บริโภค เกิดการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ความต้องการซึ่งกันและกัน ในอนาคตจะพัฒนาให้ตลาดสุขใจจะเป็นศูนย์เรียนรู้ที่มีชีวิต ที่สามารถเป็นแหล่งรวบรวมองค์ความรู้ทางด้านเกษตรอินทรีย์ ตลอดจนด้านสุขอนามัยได้กับทุกชนชั้น ทุกเพศทุกวัย สามารถเรียนรู้และนำมาบูรณาการปรับใช้ในการดำเนินชีวิตประจำวันได้ในอนาคต

ผลลัพธ์จากการวิจัยที่นอกจากจะช่วยยกระดับความรู้ ความสามารถแก่เกษตรกรผ่านกลไกศูนย์เรียนรู้แล้ว ยังชี้ให้เห็นรูปแบบการยกระดับคุณภาพสมรรถนะการผลิต (ลด ละเลิกการใช้สารเคมี ช่วยลดต้นทุน) แก่เกษตรกรด้วยการใช้กลไกตลาดเปิดพื้นที่การเรียนรู้ร่วมกันระหว่างผู้ผลิตและผู้บริโภค (เกษตรกรผลิตสินค้าได้ตรงตามความต้องการของผู้บริโภค) ซึ่งก่อให้เกิดประโยชน์ทั้ง 2 ฝ่าย ที่สำคัญ “ตลาดสุขใจ” ยังสร้างความสนใจแก่ผู้บริโภคในวงกว้างผ่านกลไกสื่อประชาสัมพันธ์ในหลายรูปแบบเพื่อเป็นการต่อยอดและขยายผลการยกระดับการผลิตเกษตรกรปลอดภัยและการผลิตเกษตรอินทรีย์แก่เกษตรกรอย่างเป็นรูปธรรม อีกทั้งการประเมินผลการดำเนินงานของกลุ่มธุรกิจเชิงคุณค่าสามพรานทั้งในด้านเศรษฐกิจ สังคม

จากกรณีที่สถาบันขับเคลื่อนสนับสนุนธุรกิจฐานสังคม (Social Economy Enterprises: SEE)อยากทราบมีตัวแบบที่ไหนที่สามารถศึกษาเป็นตัวอย่างที่ดีได้บ้าง

ปุจฉา : จากกรณีที่สถาบันขับเคลื่อนสนับสนุนธุรกิจฐานสังคม (SocialEconomy Enterprises: SEE)อยากทราบมีตัวแบบที่ไหนที่สามารถศึกษาเป็นตัวอย่างที่ดีได้บ้าง

วิสัชนา: คุณสมบัติของตัวแบบธุรกิจฐานสังคม (Social EconomyEnterprises: SEE) ต้องมีคุณลักษณะที่สำคัญ 5 ประการ ได้แก่ 1.) ตัวแบบธุรกิจที่ดำเนินการบนหลักการการพึ่งพาและร่วมมือกันของภาคีภายใต้ 3 เสาหลักด้านการพัฒนาเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม 2.) ภาคีมีกรอบการทำงานอย่างมีแบบแผนเพื่อการบรรลุเป้าหมายร่วม 3.) มีการบริหารจัดการโซ่อุปทานในธุรกิจ 4.) ดำเนินธุรกิจภายใต้กลไกตลาดเพื่อเป้าหมายทางเศรษฐกิจและสังคม และ 5.) ไม่เป็นองค์กรรับเงินทุนเพื่อการแทรกแซงกลไกตลาดที่เป็นอุปสรรคต่อการค้าที่เป็นธรรม

การขับเคลื่อนการดำเนินงานของตัวแบบธุรกิจฐานสังคมของสถาบันฯชี้ให้เห็นบริบท 3 ประการ ที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาเศรษฐกิจ การพัฒนาสังคม และสิ่งแวดล้อม โดยมีประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมในการพัฒนา ซึ่งสอดคล้องกับทิศทางการพัฒนาประเทศภายใต้แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 11ตามแผนที่ยุทธศาสตร์ในการขับเคลื่อนธุรกิจฐานสังคมสู่การบรรลุวิสัยทัศน์การพัฒนาประเทศ  “สังคมอยู่ร่วมกันอย่างมีความสุข มีความเสมอภาค เป็นธรรม มีภูมิคุ้มกันต่อการเปลี่ยนแปลง”ภายใต้การดำเนินการวิจัยใน 2 กลุ่มงานวิจัย ประกอบด้วย กลุ่มงานวิจัยพัฒนาระบบสนับสนุนธุรกิจฐานสังคม และกลุ่มงานวิจัยส่งเสริมการขับเคลื่อนขบวนการธุรกิจฐานสังคมภายใต้กรอบระบบคุณค่าและการค้าที่เป็นธรรม (VN & F Platform) เพื่อปลุกจิตสำนึก ปรับวิธีคิด วิธีการทำงานของภาคี โดยใช้กลไกของการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม และการนำทุนความรู้ ทุนเศรษฐกิจ และทุนทางสังคมของภาคีเครือข่ายภายใต้ชุดโครงการฯ ต่อยอดและขยายผลเพื่อขับเคลื่อนการวิจัยและพัฒนา อันจะนำไปสู่การลดความเหลื่อมล้ำที่เป็นอยู่ในระบบเศรษฐกิจปัจจุบัน และก้าวไปสู่ระบบการค้าที่เป็นธรรม ที่จะเป็นทางเลือกของประชาชนสู่การมีชีวิตที่ดีกว่า

                ในปัจจุบันสถาบันวิชาการด้านสหกรณ์มีเครือข่ายตัวแบบธุรกิจฐานสังคม(Social Economy Enterprises: SEE) คือ สหกรณ์การเกษตรเขาคิชฌกูฏ จำกัด จ. จันทบุรี, กลุ่มธุรกิจเชิงคุณค่าสามพราน จ.นครปฐม และเครือข่ายคุณค่าชาวนาคุณธรรม จ.ยโสธร

โครงการของขวัญปีใหม่ มีความสำคัญอย่างไรและเกิดผลอย่างไรแก่ผู้ซื้อและผู้รับของขวัญ

ปุจฉา : โครงการของขวัญปีใหม่ มีความสำคัญอย่างไรและเกิดผลอย่างไรแก่ผู้ซื้อและผู้รับของขวัญ
วิสัชนา : โครงการของขวัญปีใหม่ 2555 อยู่ภายใต้การดำเนินงานของโครงการร้าน Farmer Shop ของสถาบันวิชาการด้านสหกรณ์ คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ซึ่งมีวัตถุประสงค์เพื่อเพิ่มทางเลือกแก่ประชาคมในมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ในการที่จะได้มีโอกาสอุดหนุนสินค้าคุณภาพดี ในราคาย่อมเยาและยังเป็นการช่วยสนับสนุนสินค้าของคนไทย ผู้ประกอบการรายย่อย OTOP SMEs ที่ผ่านการคัดเลือกจากร้าน Farmer shop ตามเกณฑ์มาตรฐานสินค้าจึง มั่นใจได้ว่าสินค้ามีคุณภาพอย่างแน่นอน ในโอกาสเทศกาลส่งความสุขในปีใหม่สินค้าในโครงการของขวัญปีใหม่จึงนับเป็นอีกหนึ่งทางเลือกหนึ่งในการเลือกหาสินค้า/ของขวัญให้กับผู้สนใจส่งต่อความสุขให้กับคนที่คุณรัก

ตอบคำถามออนไลน์ประจำเดือนกันยายน ครั้งที่ 5/2555

ปุจฉา : อยากทราบการทำงานของสถาบันวิชาการด้านสหกรณ์มีทิศทางของการพัฒนาสังคมอย่างไร ?

วิสัชนา :ปัจจุบันสถาบันวิชาการด้านสหกรณ์ได้ขับเคลื่อนการดำเนินการชุดโครงการวิจัยการขับเคลื่อนการพัฒนาการสหกรณ์และการค้าที่เป็นธรรม ระยะที่ 5 มุ่งเน้นไปที่การนำชุดความรู้ตามกรอบการพัฒนาระบบคุณค่าและการค้าที่เป็นธรรม (VN&F Platform) ไปใช้ในการพัฒนาตัวแบบธุรกิจ โดยมีโครงการวิจัยภายใต้ชุดโครงการทั้งสิ้น 12 โครงการ โดยกระบวนการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม ซึ่งได้นำเอาการบริหารจัดการโซ่อุปทานมาใช้ในธุรกิจ เพื่อการยกระดับสมรรถนะของธุรกิจ การบริหารจัดการทรัพยากรร่วมกันให้เกิดประโยชน์สูงสุด และการแบ่งงานกันตามความสามารถของภาคี ได้ก่อให้เกิดคุณค่าทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม และการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม โดยข้อค้นพบจากการวิจัยได้ชี้ให้เห็นคุณสมบัติของตัวแบบธุรกิจที่สำคัญ 5 ประการ ได้แก่ 

   1.) ตัวแบบธุรกิจที่ดำเนินการบนหลักการการพึ่งพาและร่วมมือกันของภาคีภายใต้ 3 เสาหลักด้านการพัฒนาเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม 
   2.) ภาคีมีกรอบการทำงานอย่างมีแบบแผนเพื่อการบรรลุเป้าหมายร่วม 
   3.) มีการบริหารจัดการโซ่อุปทานในธุรกิจ 
   4.) ดำเนินธุรกิจภายใต้กลไกตลาดเพื่อเป้าหมายทางเศรษฐกิจและสังคม และ 
   5.) ไม่เป็นองค์กรรับเงินทุนเพื่อการแทรกแซงกลไกตลาดที่เป็นอุปสรรคต่อการค้าที่เป็นธรรม ซึ่งคุณสมบัติดังกล่าวบ่งชี้ถึงบริบทของการเป็นธุรกิจฐานสังคม (Social Economy Enterprises: SEE)

         
    กระบวนการขับเคลื่อนการดำเนินงานของตัวแบบธุรกิจฐานสังคมดังกล่าวชี้ให้เห็นบริบท 3 ประการ ที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาเศรษฐกิจ การพัฒนาสังคม และสิ่งแวดล้อม โดยมีประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมในการพัฒนา ซึ่งสอดคล้องกับทิศทางการพัฒนาประเทศภายใต้แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 11 ดังนั้น คณะผู้วิจัยจึงได้จัดทำข้อเสนอเชิงนโยบาย ในการขับเคลื่อนธุรกิจฐานสังคมในฐานะกลไกการพัฒนาที่มีประชาชนเป็นศูนย์กลาง ภายใต้กรอบการวิเคราะห์ปัจจัยสภาพแวดล้อมของตัวแบบธุรกิจฐานสังคมได้นำไปสู่การกำหนดประเด็นยุทธศาสตร์ 9 ประการ จากนั้นจึงนำมาจัดทำเป็นแผนที่ยุทธศาสตร์ในการขับเคลื่อนธุรกิจฐานสังคมสู่การบรรลุวิสัยทัศน์การพัฒนาประเทศ  “สังคมอยู่ร่วมกันอย่างมีความสุข มีความเสมอภาค เป็นธรรม มีภูมิคุ้มกันต่อการเปลี่ยนแปลง”

ตอบคำถามออนไลน์ประจำเดือนกันยายน ครั้งที่ 4/2555

ปุจฉา : การพัฒนาตัวแบบธุรกิจ Food Coops เพื่อทำให้สหกรณ์เป็นทางเลือกของประชาชนในการบริโภคสินค้าคุณภาพในราคาที่เป็นธรรม ซึ่งกระบวนการขับเคลื่อนยุทธศาสตร์จะประกอบด้วยกี่ขั้นตอน อย่างไร ?

วิสัชนา : การพัฒนาตัวแบบธุรกิจ Food Coops เพื่อทำให้สหกรณ์เป็นทางเลือกของประชาชนในการบริโภคสินค้าคุณภาพในราคาที่เป็นธรรม ซึ่งกระบวนการขับเคลื่อนยุทธศาสตร์จะประกอบด้วย 3 ขั้นตอน ที่สำคัญ ดังนี้

               ขั้นตอนที่หนึ่ง :  กรอบในการจัดการความรู้สู่เกษตรกร โดยเป็นไปภายใต้หลักสูตรเรียนรู้สู่การพัฒนาที่ยั่งยืน โดยมีเป้าประสงค์ในการยกระดับขีดความสามารถแก่เกษตรกรในการทำการเกษตรอย่างยั่งยืนและมีความสุข มีผลผลิตที่ดีคุณภาพป้อนสู่ระบบการตลาดสินค้าเกษตรของสหกรณ์

               ขั้นตอนที่สอง : การจัดการโซ่อุปทานในธุรกิจสหกรณ์ ภายใต้กรอบระบบคุณค่าและการค้าที่เป็นธรรม (Value Network + Fairtrade : VN & F Platform) โดยมีเป้าประสงค์ในการยกระดับขีดความสามารถของสหกรณ์การเกษตรในการทำธุรกิจภายใต้โซ่อุปทานและการนำประโยชน์สู่สมาชิกอย่างยั่งยืน

          ขั้นตอนที่สาม : การทำให้สหกรณ์เป็นทางเลือกของประชาชน ภายใต้การพัฒนาตัวแบบธุรกิจ Food Cooperatives โดยมีเป้าประสงค์ที่จะยกระดับการพัฒนาสินค้าเกษตร ให้สอดคล้องกับความต้องการของผู้บริโภคในปัจจุบันและการนำผลผลิตการเกษตรสู่มือผู้บริโภคคนสุดท้าย สำหรับทางเลือกสินค้าคุณภาพราคาเป็นธรรม

ตอบคำถามออนไลน์ประจำเดือนกันยายน ครั้งที่ 3/2555

ปุจฉา : สัญลักษณ์ (LOGO) ปี สากลแห่งสหกรณ์ ่2012  มีความหมายว่าอะไรค่ะ ?

วิสัชนา :

                สัญลักษณ์ (LOGO) ปี สากลแห่งสหกรณ์ 2012  แสดงถึงความหมายของวิสาหกิจสหกรณ์ว่าเป็นสมาคมที่พึ่งตนเองของบุคคลที่รวมกันด้วยความสมัครใจดำเนินการเพื่อให้บรรลุความต้องการและความคาดหวังร่วมกัน ทั้งทางด้านวัฒนธรรม สังคม และเศรษฐกิจ ผ่านทางวิสาหกิจที่ทุกคนเป็นเจ้าของและควบคุมโดยหลักประชาธิปไตย รูปสัญลักษณ์ คน 7 คน ช่วยกันยกและค้ำจุนกล่องลูกบาศก์ กล่องลูกบาศก์ หมายถึง โครงการเป้าหมายความคาดหวังที่หลากหลาย ขึ้นอยู่กับวิสาหกิจสหกรณ์ต่างๆ ที่จัดตั้งขึ้น และหมายถึงความสำเร็จที่สามารถทำให้บรรลุได้ รูปคน (ที่ไม่ได้แสดง เพศภาวะ) หมายถึง ประชาชนซึ่งถือเป็นหัวใจสำคัญของสหกรณ์ มี 7 คน หมายถึงหลักการสหกรณ์ 7 ประการ ได้แก่

·      หลักการที่ 1 : การเปิดรับสมาชิกทั่วไปและด้วยความสมัครใจ

·      หลักการที่ 2 : การควบคุมโดยสมาชิกตามหลักประชาธิปไตย

·      หลักการที่ 3 : การมีส่วนร่วมทางเศรษฐกิจโดยสมาชิก

·      หลักการที่ 4 : การปกครองตนเองและเป็นอิสรภาพ

·      หลักการที่ 5 : การให้การศึกษา การฝึกอบรม และสารสนเทศ

·      หลักการที่ 6 : การร่วมมือระหว่างสมาชิก

·      หลักการที่ 7 : ความเอื้ออาทรต่อชุมชน

          ภาพสัญลักษณ์ แสดงให้เห็นถึงหลักการสหกรณ์ 7 ประการ ที่ผสานการทำงานร่วมกัน เพื่อช่วยให้สมาชิกสหกรณ์ได้บรรลุเป้าหมายและความประสงค์ซึ่งพวกเขาไม่สามารถทำได้โดยลำพัง

ตอบคำถามออนไลน์ประจำเดือนกันยายน ครั้งที่ 2/2555

ปุจฉา : อยากทราบรายละเอียดความเป็นมา/ความสำคัญของปีสากลแห่งการสหกรณ์ (International Year of Cooperatives : IYC) ?

วิสัชนา : จุดเริ่มต้นเกิดจากที่ประชุมสมัชชาแห่งสหประชาชาติ ได้ประกาศให้ปี ค.ศ. 2012 เป็นปีสากลแห่งสหกรณ์ (International Year of Cooperatives : IYC) เนื่องจากได้เห็นถึงบทบาทสำคัญของสหกรณ์ในการพัฒนาสังคมและเศรษฐกิจรวมทั้ง ยอมรับว่าสหกรณ์เป็นวิธีการพัฒนาที่ใช้ประชาชนเป็นศูนย์กลาง (People-centred approach) ที่ประชุมขั้นสุดยอดระหว่างผู้นำโลก (The World Summit) ได้ตกลงที่จะพัฒนาและใช้ศักยภาพรวมถึงการมีส่วนร่วมของสหกรณ์อย่างเต็มที่เพื่อให้บรรลุเป้าหมายของการพัฒนาสังคม โดยเฉพาะอย่างยิ่ง การกำจัดความยากจนให้หมดสิ้นไป การทำให้เกิดการจ้างงานอย่างเต็มที่ และการบูรณาการทางสังคมที่ดีขึ้น จึงประกาศรณรงค์และเชิญชวนให้รัฐบาลของประเทศต่างๆ ทั่วโลกตระหนักในคุณค่าของบทบาทสหกรณ์ในการแก้ไขปัญหาเศรษฐกิจ สังคมและความยากจนของประเทศโดยมีเป้าหมายหลักของปีสากลแห่งการสหกรณ์ คือ

          1.เพิ่มการรับรู้ของสาธารณชน เกี่ยวกับการสหกรณ์และบทบาทสำคัญที่มีต่อการพัฒนาสังคมและเศรษฐกิจ

          2.ส่งเสริมการจัดตั้งและความก้าวหน้าของสหกรณ์

          3.สนับสนุนให้รัฐบาลกำหนดนโยบาย กฎหมาย และข้อกำหนดต่างๆ ที่เอื้อให้เกิดประโยชน์ต่อการจัดตั้งความเจริญก้าวหน้าและความมั่นคงของสหกรณ์

          โดยคำขวัญ (SLOGAN) ปีสากลแห่งการสหกรณ์ 2012 คือ “วิสาหกิจสหกรณ์สร้างโลกที่ดีกว่า” (Cooperative Enterprises Build a Better World) คำขวัญดังกล่าวเตือนให้เราได้ตระหนักถึงบทบาทสำคัญของสหกรณ์ที่มีต่อการพัฒนาสังคมและเศรษฐกิจในสังคมทุกระดับ ตั้งแต่สังคมระดับท้องถิ่นถึงสังคมโลก สิ่งนี้แสดงให้เห็นได้อย่างชัดเจนว่าการดำรงอยู่และความก้าวหน้าทางเศรษฐกิจสามารถดำเนินควบคู่ไปกับความรับผิดชอบทางสังคมได้

ตอบคำถามออนไลน์ประจำเดือนกันยายน ครั้งที่ 1/2555

ปุจฉา : LOGO ร้าน Farmer Shop มีความหมายอย่างไร ?

วิสัชนา :

 ความหมายของ LOGO ร้าน Farmer Shop มีความหมายดังนี้

• ตัว F ย่อมาจาก Farmer ที่สื่อถึงร้านค้าปลีกที่จำหน่ายสินค้าเกษตรแปรรูป

• รูปคนอยู่ในวงรี ลักษณะจับมือกัน สื่อถึงระบบธุรกิจที่ผู้ผลิตและผู้บริโภคเป็นเจ้าของร่วมกัน

• รูปใบหน้ายิ้มแย้ม สื่อถึงความสุขร่วมกันของผู้ผลิตและผู้บริโภ

• ลักษณะเส้นลายไทยที่ปลายพุ่งขึ้น สื่อถึงความเจริญก้าวหน้าของธุรกิจ และแสดงถึงแบรนด์ของ ประเทศไทย

                   • การใช้โทนสีเขียว สื่อถึงสินค้าเกษตร และอาหารปลอดภัย สีแดง ขาว น้ำเงิน แสดงถึงความเป็นแบรนด์ธุรกิจของคนไทย